این روزها که مدیریت هزینههای زندگی به هنری واجب برای هر خانواده تبدیل شده، خیلیها به فکر خرید وسایل نقلیه اقتصادیتر میافتند. شاید شما هم شنیده باشید که خرید موتورسیکلتهای توقیفی که سالها در پارکینگها ماندهاند (معروف به موتورهای مزایدهای یا پروژهای)، راهی میانبر برای داشتن وسیله نقلیه با نصف قیمت بازار است. اما آیا تا به حال فکر کردهاید چرا این موتورها اینقدر ارزان هستند؟ در این مطلب، نه به عنوان یک مکانیک، بلکه به عنوان راهنمای حفظ سرمایه شما، لایههای پنهان این بازار پرخطر را بررسی میکنیم.
فرسودگی خاموش؛ وقتی خورشید دشمن موتورهای توقیفی میشود
تصور عمومی این است که چون موتور استارت نخورده و کیلومتر نینداخته، پس سالم است. اما واقعیت در پارکینگهای روباز نیروی انتظامی چیز دیگری است. موتوری که ۳ تا ۵ سال زیر برف، باران و آفتاب سوزان رها شده، دچار «استهلاکِ سکون» میشود. اگر قصد خرید چنین موتورهایی را دارید، باید بدانید که با تعویض روغن و بنزین کار تمام نمیشود. لیست زیر، هزینههایی است که معمولاً فروشندهها به شما نمیگویند:
- فاسد شدن سیستم سوخترسانی: باک بنزین در اثر رطوبت از داخل زنگ میزند و این زنگزدگی وارد کاربراتور یا انژکتور میشود.
- پوسیدگی لاستیکها و شلنگها: تابش مستقیم آفتاب باعث خشک شدن و ترک خوردن تایرها، شلنگهای ترمز و سیمکشیها میشود.
- چسبندگی رینگ و پیستون: وقتی انجین (موتور) سالها نچرخد، روغن داخل آن خشک شده و قطعات حیاتی به هم میچسبند (جام میکنند).
- مرگ باتری: باتری که سالها شارژ و دشارژ نشود، عملاً یک زباله شیمیایی است و باید حتماً تعویض شود.
مقایسه ریسک و هزینه (جدول راهنما)
برای اینکه دید شفافتری داشته باشید، بیایید یک موتور دستدوم معمولی (فعال در شهر) را با یک موتور خوابیده در پارکینگ مقایسه کنیم:
|
معیار مقایسه |
موتور دستدوم فعال (بازار) |
موتور خوابیده/مزایدهای (پارکینگ) |
|
قیمت اولیه |
قیمت روز بازار |
۳۰ تا ۵۰ درصد ارزانتر |
|
وضعیت ظاهری |
دارای خط و خش معمول |
معمولاً آفتابسوخته و کدر |
|
هزینه تعمیرات فوری |
کم (سرویس دورهای) |
بسیار بالا (بازسازی کامل) |
|
ریسک قانونی سند |
پایین (قابل استعلام سریع) |
بسیار بالا (ابهام در پلاک و مالکیت) |
|
زمان بهرهبرداری |
بلافاصله بعد از خرید |
حداقل ۲ هفته دوندگی تعمیرگاه و امور اداری |
چالش اصلی: کابوس پلاک و اسناد
مشکلات فنی با صرف هزینه و وقت حل میشوند، اما مشکلات حقوقی میتوانند پول شما را برای همیشه از بین ببرند. بزرگترین تله در خرید موتورهای توقیفی، وضعیت «پلاک» آنهاست. بسیاری از این موتورها به دلیل جرائم سنگین کیفری، شکایتهای قضایی یا نداشتن مالک مشخص توقیف شدهاند. وقتی شما چنین موتوری را میخرید، ممکن است با پلاکی مواجه شوید که در سیستم پلیس راهور وضعیت «غیرقابل انتقال» یا حتی «اوراقی» دارد.
یک نکته حیاتی وجود دارد: موتوری که در سیستم به عنوان «اوراقی» ثبت شده باشد، حق تردد در خیابان را ندارد و فقط باید قطعاتش باز شود. اما تشخیص این موضوع از روی ظاهر موتور غیرممکن است. برای اطلاع از اینکه موتورهای پروژهای در استعلامها چگونه ثبت میشوند اینجا کلیک کنید تا قبل از اینکه پول بیزبان را به فروشنده بدهید، بدانید دقیقاً چه چیزی را (یک وسیله نقلیه یا یک تکه آهن ضایعاتی) خریداری میکنید.
بدهیهایی که به ارث میبرید
فرض کنید موتوری را با قیمت عالی خریدهاید و آن را تعمیر کردهاید. اولین باری که قصد تعویض پلاک دارید، متوجه میشوید که این موتور ۵ میلیون تومان خلافی معوقه از ۴ سال پیش دارد! طبق قانون، پرداخت خلافی با مالک پلاک است، اما در معاملات وکالتی و بازاری، اگر استعلام نگرفته باشید، این هزینه روی دوش خریدار جدید میافتد.
علاوه بر خلافی، “شکایت روی پلاک” معضل دیگری است. اگر با آن موتور قبلاً جرمی انجام شده باشد و پلاک در لیست سیاه باشد، به محض اولین تردد، موتور دوباره توقیف میشود و شما باید در دادگاه پاسخگو باشید.
به همین دلیل است که کارشناسان بازار خودرو و موتورسیکلت همیشه بر یک اصل مهم تاکید دارند:
موقع خرید و فروش موتورسیکلت فقط به ظاهر سالم یا قیمت مناسب آن نباید توجه کرد؛ پلاک وسیله نقلیه نقش مهمی در تعیین وضعیت قانونی و مالی موتور دارد. بسیاری از خریداران بدون استعلام سوابق پلاک، بعد از معامله با مشکلاتی مثل وجود خلافیهای سنگین، توقیف قبلی یا حتی بدهیهای پرداختنشده مواجه میشوند. این مسائل میتواند باعث تاخیر در انتقال سند، هزینههای ناخواسته و حتی مشکلات حقوقی برای مالک جدید شود.
نتیجهگیری: هوشمندانه خرید کنید
خرید موتور دستدوم یا حتی موتورهای خوابیده در پارکینگ، اگر با آگاهی کامل باشد، میتواند اقتصادی باشد. اما مرز باریکی بین «زرنگی در خرید» و «کلاه رفتن سر خریدار» وجود دارد و آن مرز، اطلاعات است.
پیشنهاد نهایی ما این است:
- هیچگاه عجله نکنید: فروشنده ممکن است بگوید “مشتری نقد دارم”، اما شما بدون بررسی خرید نکنید.
- استعلام بگیرید: قبل از نوشتن قولنامه، حتماً از ابزارهای آنلاین معتبر برای بررسی وضعیت خلافی، سابقه پلاک و وضعیت توقیفی بودن موتور استفاده کنید.
هزینه یک استعلام ساده، بسیار کمتر از هزینه تعمیر یک موتور معیوب یا دوندگیهای رفع توقیف پلاک است. با چشم باز برانید و با خیال راحت معامله کنید.
چالش موتورهایی که چند سال توقیف بودهاند و حالا وارد بازار دستدوم میشوند
