در این مطلب از مجله آشپزی تاپ کوکینگ طرز تهیه دیزی سنگی ، یکی از معروف ترین و خوشمزه ترین غذاهای محبوب ایرانی را خواهیم داشت. در ادامه همراه ما باشید.
دیزی سنگی، آبگوشت یا شوربا از غذاهای محبوب ما ایرانی ها می باشد. غذایی که همه اعضای خانواده را دور هم جمع می کند. در بعضی مناطق به آن پیتی هم می گویند. دیزی را در ظرف های مختلفی می پزند و سرو می کند. با این وجود، آن دیزی که در دیگ سنگی پخته می شود طعمی دیگر دارد. دیزی سنگی حتی در میان گردشگران خارجی که به ایران می آیند، تبدیل به یکی از جذاب ترین غذاهای سنتی ایران شده که آداب خاص خوردن دیزی سنگی و آبگوشت را یاد می گیرند.
در استان ها و شهرهای مختلف ایران، دیزی سنگی را به شیوه ها و با مواد مختلفی می پزند. گوشت، گوجه فرنگی، پیاز، سیب زمینی، حبوبات و لیمو عمانی در تمام این آبگوشت ها یکسان است و جزء مواد اولیه آن به حساب می آیند، اما در ادویه ها و طعم ها متفاوت خواهد بود. در ادامه همراه ما باشید تا با طرز تهیه دیزی سنگی بیشتر آشنا شوید.
مواد لازم برای تهیه دیزی سنگی
- گوشت با استخوان پر چرب ۴۰۰ گرم
- نخود یک پیمانه
- لوبیای سفید نصف پیمانه
- گوجه‌فرنگی دو عدد
- سیب‌زمینی دو عدد متوسط
- لیموی عمانی دو عدد
- رب گوجه‌فرنگی خانگی سه تا چهار قاشق غذاخوری
- پیاز یک عدد بزرگ
- چوب دارچین یک عدد متوسط
- زردچوبه یک قاشق غذاخوری
- فلفل سیاه نصف قاشق چایخوری
- نمک به میزان لازم
طرز تهیه دیزی سنگی
- نخود و لوبیا را به مدت چند ساعت خیس کنید تا نفخ آن از بین برود.
- گوشت، نخود، لوبیا و زردچوبه و پیاز چهارقاچ شده را در دیگ سنگی بریزید و آب را اضافه کنید.
- وقتی نخود و لوبیا کاملاً پخته شد رب‌گوجه، گوجه، نمک و فلفل سیاه را اضافه کنید و باز اجازه دهید که دو سه ساعت با حرارت کم دیزی جا بیافتد.
- لیموعمانی را با چنگال سوراخ کنید و یک ساعت خیس کنید و به دیزی اضافه کنید.
- چوب دارچین را در انتهای پخت به آن اضافه کنید تا رنگ دیزی تیره نشود.
- نیم‌ساعت قبل از اتمام پخت، سیب‌زمینی‌ها را پوست بکنید و داخل دیزی بیندازید.
گوشت کوبیده؛ آخرین مرحله تهیه آبگوشت
استخوان‌ها را از گوشت جدا کنید. گوشت، پیاز، گوجه، نخود، لوبیا و سیب‌زمینی را در ظرفی با گوشتکوب خوب بکوبید تا یک‌دست شود.
چوب دارچین، هل و لیموی عمانی را بیرون بیاورید و کنار بگذارید. مخلوط شدن آن‌ها با گوشت کوبیده، مزه خوشایندی را نخواهد داشت؛ چون به خوبی با مواد یک دست نمی‌شوند و تکه‌های آن زیر دهان می‌آید.
اگر از دنبه در دیزی استفاده کرده‌اید، نیم بیشتر دنبه را بکوبید و به آبگوشت اضافه کنید و بقیه آن را با گوشت‌ها خوب بکوبید. بعد از یک دست شدن مواد، مزه گوشت کوبیده را بچشید. ممکن است به اضافه کردن نمک و فلفل نیاز داشته باشد.
نکات طلایی برای پخت بهتر دیزی سنگی
- پخت دیزی طولانی است بنابراین باید آن را با آب زیادی بپزید و بهتر است در اوایل پخت دیزی به اندازه کافی آب درون قابلمه بریزید.
- در طرز تهیه دیزی سنگی به جای چربی گوشت می توانید از دنبه استفاده کنید.
- توجه داشته باشید که نمک و فلفل دیزی را نباید از همون ابتدای پخت به دیزی اضافه کنید زیرا نمک و فلفل باعث دیرپز شدن دیزی می شوند.
- در صورت تمایل آبلیمو را در زمان سرو دیزی به آن اضافه کنید در غیر این صورت اگر آبلیمو در زمان پخت دیزی به آن اضافه شود در اثر جوشیدن دیزی تلخ می شود.
- برای طعم بهتر دیزی سنگی می توانید به جای آبلیمو از لیمو عمانی استفاده کنید.
- می توانید ۵ عدد لیمو عمانی را با چنگال سوراخ کنید و یک ساعت قبل از پخت دیزی لیمو های عمانی را به آن بیفزایید.
- اگر تمایل دارید دیزی سنگی را درون ظرف های مخصوص بپزید بهتر است برای پخت بهتر از شعله پخش کن استفاده کنید تا دیزی بهتر جا بیفتد و پخته شود.
ارزش غذایی دیزی سنگی (به ازای هر ۱ سهم – حدود ۳۵۰ گرم)
| ماده مغذی | مقدار تقریبی |
|---|---|
| کالری | ۴۲۰-۴۸۰ کیلوکالری |
| پروتئین | ۲۸ گرم |
| چربی کل | ۲۲ گرم |
| چربی اشباع | ۹ گرم |
| کربوهیدرات | ۳۲ گرم |
| فیبر | ۸ گرم |
| سدیم | ۷۵۰ میلی‌گرم |
| پتاسیم | ۹۰۰ میلی‌گرم |
| آهن | ۴.۵ میلی‌گرم |
| کلسیم | ۸۰ میلی‌گرم |
نکته تغذیه‌ای: دیزی سنگی به دلیل داشتن گوشت، حبوبات و سیب‌زمینی، یک وعده غذایی کامل و مقوی محسوب می‌شود. برای کاهش چربی، می‌توانید چربی رویی آبگوشت را پس از پخت کاملاً جدا کنید.
فوت و فن‌های حرفه‌ای از آشپزهای قدیمی
راز دیزی مجلسی
-
استفاده از مغز گوسفند: در دیزی‌های اصیل تبریز، یک مغز گوسفند را همراه با گوشت به دیگ اضافه می‌کنند که باعث لطافت فوق‌العاده گوشت کوبیده می‌شود.
-
هل کوبیده: به جای چوب دارچین، می‌توانید یک قاشق چایخوری پودر هل را در انتهای پخت اضافه کنید تا عطر و بوی بینظیری به دیزی بدهد.
-
گوجه فرنگی تازه یا رب؟ ترکیب هر دو بهترین نتیجه را دارد: دو عدد گوجه تازه برای طعم و ۲ قاشق رب برای غلظت و رنگ زیبا.
ترفندهای آماده‌سازی
-
نخود و لوبیا را شب قبل خیس کنید و آب آن را حداقل ۲ بار عوض کنید تا نفخ آن گرفته شود.
-
گوشت را با پیاز تفت دهید؟ برخی آشپزها معتقدند که تفت دادن گوشت و پیاز با کمی روغن قبل از پخت، طعم دیزی را چند برابر می‌کند.
-
لیمو عمانی را به جای خیساندن، چند دقیقه بجوشانید تا تلخی آن کاملاً گرفته شود.
دیزی درون فر
اگر دیگ سنگی مناسبی ندارید، می‌توانید دیزی را در قابلمه سفالی یا چدنی در فر با دمای ۱۸۰ درجه به مدت ۴-۵ ساعت بپزید. این روش باعث پخت آرام و یکنواخت می‌شود.
سخن پایانی
دیزی سنگی، فراتر از یک غذای ساده، روایتی از اصالت، صبر و مهمان‌نوازی ایرانی است. این غذا به ما می‌آموزد که بهترین طعم‌ها در آرامش و حوصله به دست می‌آیند؛ همان‌گونه که دیزی در دل دیگ سنگی با حرارت ملایم ساعت‌ها جا می‌افتد تا عطر و طعم تمام مواد را در جان هم بریزد.
از کوچه‌بازارهای قدیمی تبریز گرفته تا رستوران‌های سنتی پایتخت، دیزی همیشه نمادی از دورهمی‌های گرم خانوادگی بوده است. غذایی که نه فقط شکم را سیر می‌کند، بلکه دل را هم گرم می‌کند؛ مخصوصاً وقتی اعضای خانواده دور یک سفره جمع می‌شوند، نان را با گوشت کوبیده برمی‌دارند و از آبگوشت داغ آن لذت می‌برند.
با رعایت نکاتی که در این مطلب ذکر شد -از انتخاب گوشت مناسب و خیساندن حبوبات تا استفاده از شعله‌پخش‌کن و اضافه کردن ادویه‌ها در زمان درست- شما هم می‌توانید یک دیزی سنگی را به بهترین شکل ممکن در خانه تهیه کنید و طعم خاطره‌انگیزی را برای خود و عزیزانتان رقم بزنید.
پس دفعه بعد که هوس یک غذای اصیل، مقوی و پرانرژی کردید، سراغ دیزی سنگی بروید. مطمئن باشید که با هر قاشق از آن، گرمای عشق و نوستالژی را در وجودتان حس خواهید کرد.
پاسخ به سوالات رایج درباره دیزی سنگی
۱. چرا دیزی من جا نمی‌افتد و آب آن زود خشک می‌شود؟
-
حرارت زیاد علت اصلی است. حتماً از شعله پخش‌کن استفاده کنید و درب دیگ را بگذارید. همچنین آب اولیه باید به اندازه‌ای باشد که حداقل ۲-۳ سانت از مواد بالاتر باشد.
۲. چگونه بفهمیم دیزی کاملاً پخته شده؟
-
زمانی که نخود و لوبیا کاملاً له می‌شوند و گوشت به راحتی از استخوان جدا می‌شود، دیزی آماده است. سیب‌زمینی نیز باید کاملاً نرم شده باشد.
۳. آیا می‌توان دیزی را یک روز قبل پخت و دوباره گرم کرد؟
-
بله، دیزی از آن دسته غذاهایی است که یک روز مانده، طعم بهتری پیدا می‌کند. آن را در یخچال نگهداری کنید و روز بعد با حرارت ملایم گرم کنید.
۴. چرا دیزی من تلخ می‌شود؟
-
دو علت اصلی دارد: لیمو عمانی اگر بیش از حد بجوشد تلخ می‌شود (بهتر است در نیم‌ساعت آخر اضافه شود) یا دارچین اگر از ابتدا اضافه شود، طعم تلخی ایجاد می‌کند.
۵. بهترین نان برای سرو دیزی سنگی چیست؟
-
نان سنگک یا نان بربری گرم، بهترین گزینه هستند. در تبریز از نان لواش خشک نیز برای مرحله اول (آبگوشت خوری) استفاده می‌شود.
